Parlem n°79 EIVERN DE 2003 –2004

acuèlh

 

2 Edito : F. ConherÀs :

 

Las promièras assisas de las lingas de frança

se tenguèton a París le 4 octòbre passat. Mai siguèsson parsonalament invitats, los responsables de l’associacion Parlem de par aquí lai assistèton pas : París es pas tot a fait la pòrta d’a costat. Despuèi, ai gaire reüssit a aver, coma se dis en francés, daus « échos ». D’alhors, aquela jornada èra bien tròp generala e jusqu'à quí , diriá ben que las mesuras precisas sègon pas. (...)

 

3 Texte historique : J. VEZÒLA.

 

 Acòrdi del 18 de març 1471

Se tròba dins lo registre de me Garrigue, notari d’Aurlhac, a las arkius del Cantau (3 E 50, fo 47 versò), del temps que l’annada s’acabava mès al 25 de març. Coma totjorn la debuta es en latin, mès l’acòrdi es en lenga nòstra. Aquò es a prepaus de la verquièira d’una femna qu’èra mòrta sans enfant ; d’aquel biais la verquièira deubiá tornar a la familha. Tot es plan aisat a comprenre coma anatz vèire. (...)

 

4 Critica F. ConherÀs.

 

Sobre l’adaptacion daus THIBAULTS a la television.

La television a vogut nos regalar embei ‘na brava adaptacion dau roman de Martin du Gard que beaucòp d’a-queus-qui de mon age avon amat dins lhora joùnessa. (...)

 

5 Avem descubert  J. ROS

 

Lo chant occitan en Velai.

U n parelh d’editors independents e militants amb una tèira d’ajudas localas faguèron capitar la publicacion d’un obratge d’una rara qualitat, e que de segur farà data dins l’edicion occitana d’anueit.

Aquel obratge tot a l’encòp assabentat e populari, acampa cent òbras de l’art vocal occitan en Velai. Es ambiciós e coratjós en voudre cubrir un periòd que vai de l’Edat-Mejana entrò lo jorn d’uèi. (...)

 

 

6 reportatge : J. P. GODONÈSCA.

 

 Poesia occitana contemporanea : serada lectura al café dels Augustes pel professor Crestian Bonet

 Lo dijòu 27 de novembre 2003 al café dels Augustes a Clarmont èra programada una « serada lectura ». Un bon trentenat de personas s’èran amassats per escotar lo professor Crestian Bonet e sos estudiants legir de poesia contemporana (calriá dire sas estudiantas, que los dròlles èran mut, benlèu que las chatonas los fasián morir). Lo café dels Augustes se tròba pas lònh de la plaça Galhard, carrièra dels Augustins. Ieu soi pas tròp degordit per trobar mon camin e arribèri en retard. (...)

 

7 Novèla : Joan Ros

 

Zamenov : Lo Dròlle de Bialystok (fin),

Novèla inspirada de la vida de dròlle de Zamenof,  fondator de l’Esperanto.

  Aquò’s l’esperit sobrant de totas aquelas soscadissas, que lo dròlle de quinze ans qu’es aiara Ludwik, camina sans veire lo defòra, per las charrèiras de sa viala òrra e fanjosa.

Çò que lo tafura encara mai, son los merchats que se tenon sobre lo plan de Bialystok.

Chasque viatge que li pòt ‘nar, lai vai. Z-ama l’animacion que regna lai. Lo brut, la mara, las colors, las odors. Los merchands quialaires, los boniments de camalòts, las insolentas vociferadas de totas parts, per zelh tot es motiu d’interèst e de consideracion, amai si ne’n sasís quauques còps que de los mots isolats o d’ininteligiblas intonacions. (...)

 

9 Poèma : Ives  LAVALADA :

 

Quart monde

Un gamisson para la man

A Mexicò dins la charriera ;

tots los jorns, aüei mai deman ;

quauque sòu dau gringò espera. (…)

 

10 ensag. Tòni CHAPÚS :

 

De Charybde en Scylla

De totes aqueus que nos encontrèrem aicí o ailai, contrapassèrem, champeirèrem pauc o pro, nos assemsèrem un còp o l’autre per los chamins o los arrestadors «d’aquela puta de vida» ( coma auriá dit Mile Touenabrús, Velau de la bòna e filosòf mescone-sut), d’aqueus que nos cresiam d’amics «a la vida a la mòrt » - e parle mas ‘quí, aquò se compren, deus que son encara d’aqueste Monde - quant ne’n cala alh bot delh còmpte ? Quant seriam d’aqueus companhs a la Brassens ? Totjorn prestes per en cas ? Còp de Trafalgar o non ? Alh bilanç d’una vida viventa ? (...)

 ♥ 13 Novèla. J.-P  GODONESCA :

 

Las tenebras de San Martin. (V)

 « Tot aquò non se pòt pas concebre ! Podètz pas creire de bestisas aitalas ! Quand òm pensa que tot aquò partiguèt d’una vulgara talonada, d’un mot trufaire del prumièr d’abrial, d’una trapa qu’aguèri lo tòrt de cavar ! » (...)

 

♥ 14 Informacions occitanas Tiène CODÈRT

 

 ♥ 15 Las vaissas avián folhat : F. DAVAL

 

Lo pelerinatge (I).

Aquò‘s una capèla e un oratòri per un travèrs al mièg dels bòscs. Una legenda ditz que dins un castanhièr daunat dels pastrons trobèron una estatua de la Verge, la portèron a Genolhac, a la glèisa de la parròquia, mès lo lendeman l’estatua èra tornada dins l’aure daunat, mai d’un còp tornèron començar mès totjorn l’estatua tornava ont l’avián trobada…alèra a aquel endrech bastiguèron una capèla e lo monde venguèron en pelerinatge. (...)

 

 

 ♥ 16 Niòrlas : J. VESÒLA :

 

La  penitença   

Pèire dals Tornèls se deubiá maridar lo dissabte amb la Jaumelina de las Escangèiras. E per èsser plan preste per lo sacrament a la glèisa, anèt a Sant-Flor per se confessar a l’ancièn curat da Sant Jòrge que li aviá fach faire la comunion e que, avora, èra canonge de la catedrala. Quand i aguèt contat totes sos pecats, pichons e bèls, li demandèt la penitença.(…)

 Una rebèca

L a paqueta de Bressanjon èra la femna la pus rebèca del país. Fasiá totjorn lo contrari de çò que li demandavon, sustot s’aquò èra Bre-sanjon, son paure òme que fasiá la demanda. Èra estada atau prestida e degun aviá pas pogut la garir d’aquel vèrti. La Paqueta prendiá tot a la revèrs. (…)

 

En parlar de politica.

 

Un dimèrgues, la prangièira, tres vièlhs que s’espassejavon per la carrièra de las Ber-sanas, parlavon dels governants e dels deputats e senators. E Batiston de Chas Lorlòt se plangiá de tot aquel monde : « les as totjorn a se chicanar, mai son de partits cosins. E d’aquel temps te daisson botar les obrièrs al caumatge, daisson patir les païsans, barron les escòlas e les burèus de pòsta. (…)

 

♥ 17 Cronicas dau Liuradés. T. CODÈRT :

 

La darrèira 52 qu’enreja le mauvas temps

‘Ma quo-èra de mòda dins quel temps, le moaitre d’escòla de la montanha liuradèsa penava par faire rentrar los dròlles a l’escòla - los pus grands sobretot - le Promèir d’Octòbre de chasca ‘nada. Las recòrdas èron pas ‘massadas, las trufas, las carotas e los rutabagàs ... (…)

 Los dròlles de ludja

Las familhas nombrosas, qu’èra de tradicion liuradèsa. Enquèra, los paures diables, fermèirs le pus sovent, ganhàvon dins la periòda de feconditat de las femnas quasí un mimí ’ta los ans e las familhas de detz enfants mancàvon pas. (…)

 L’ivèrn  ciclotorista

La Rèira Sason de 52 avançava. Los dimenches, la tièra de jòunes moaitres d’escòla dau Liuradès-Naut, freichetament salhida de l’E.N., se còrdia sovent sobre un bale o par la mendre ocasion de se ‘semblar. (…)

 
Bòsc gravat de Clamenç LECA, dessenh de Georges sarre JP godonesca

 

naut de pagina tornar